RUSYA DESTEK

Rusya Vergi Sistemi ve Şirketler Hukuku Hakkında Bilgi Sahibi Olmanın En Kısa Yolu

Küçük ve orta ölçekli işletmeler, aynı zamanda bireysel girişimciler için kredi tatili


3 Nisan 2020 tarihinde 03.04.2020 tarihli ve 106-FZ sayılı ‘Rusya Federasyonu Merkez Bankası (Rusya Bankası) hakkında Federal Kanunda ve kredi sözleşmesi, borç sözleşmesi şartlarının değişme özellikleri kısmında ayrı Rusya Federasyonu yasal tutanaklarında gerçekleştirilen değişiklikler hakkında’ Federal Kanun (ileride - 106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun) yürürlüğe girmiştir veya basit bir ifadeyle, bazı küçük ve orta ölçekli işletmelerin, kendileriyle imzalanmış olan kredi sözleşmelerinden istisnalı dönem hakkı kazanılacak olan, kredi tatili ile ilgili kanun yürürlüğe girmiştir.    

1. Hangi kreditörler kredi tatillerini sunmaktadır?

Kanun gereğince, işbu kreditörler: Kredi (borç) sunma faaliyetlerini gerçekleştiren kredi kuruluşları ve banka dışı finansal kuruluşlardır (106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun’ un 7. maddesinin 1. bölümü).   

2. Hangi küçük ve orta ölçekli işletmelerin kredi tatili hakkı bulunmaktadır?

Hükümetin 434 sayılı ve 03.04.2020 tarihli ‘Yeni koronavirüs enfeksiyonunun yayılması sonucunda, kötüleşen durumdan en çok etkilenen Rus ekonomisi sektörlerine ait listenin onaylanması hakkında’ Kararı gereğince, kredi tatili hakkına sahip olan sektörler, küçük ve orta ölçekli işletmeler belirlenmiştir. Bu tür sektörler: hava taşımacılığı, havaalanı faaliyetleri, karayolu taşımacılığı; kültür, dinlenme ve eğlence organizasyonu; fitness aktiviteleri ve spor; seyahat acentelerinin ve turizm hizmeti veren diğer kuruluşların faaliyetleri; otel işletmesi; yemek servisi; ek eğitim, devlet dışı eğitim kuruluşlarının faaliyetleri; konferans ve sergi organizasyonu faaliyetleri; halk için kişisel hizmetlerin sağlanması ile ilgili faaliyetler (tamirat, yıkama, kuru temizleme, kuaförlük ve güzellik salonu hizmetleri).

3. Kredi tatili için hangi şartlar aranmaktadır?

İstisnalı dönemin sunulması için, Hükümet tarafından, yeni koronavirüs enfeksiyonunun yayılması nedeniyle, kötüleşen durumdan en çok etkilenen sektörlerin listesinde yer alan belirli küçük ve orta ölçekli işletmenin ait olduğu sektörün belirtilmesi yeterlidir.

Borç alanın gelirlerinde bir azalma olduğunu kanıtlamasına gerek yoktur, kanunun geçerli olduğu limit kredi tutarı bulunmamaktadır, eğer borç alan daha önce borcunu yeniden yapılandırmış veya kreditörden herhangi istisnalar elde etmiş ise, istisna döneminin alınmasına dair yasak bulunmamaktadır. Bireysel girişimciler için işbu hüküm geçerli değildir (106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanunun 7. maddesinin 2. bölümü).

4. Kredi tatilinin süresi

İstisnalı dönem altı aya kadar belirlenmektedir. Borç alana sürenin başlangıç tarihini belirleme hakkı verilmektedir, ancak işbu tarih, talebin gönderilmesinden önceki bir tarih olamaz. Eğer borç alan, istisnalı dönemin başlangıç tarihini ve süresini belirlememiş ise, otomatik olarak altı ay için sunulmaktadır, istisnalı dönemin başlangıç tarihi ise, borç alanın ilgili talebi kreditöre gönderdiği tarih olarak kabul edilmektedir (106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun’ un 7. maddesinin 4. bölümü).

5. Kredi tatilinin sunulmasına dair talepte nelerin belirtilmesi gerekmektedir?

Borç alan talebinde,  kredi sözleşmesi (borç sözleşmesi) kapsamındaki yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin durdurulduğunu veya istisnalı dönem içerisinde ödemelerin büyüklüğünün azaltılacağını belirtmek zorundadır. Borç alan işbu talebinde, istisnalı dönemin 106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun doğrultusunda sunulduğunu belirtmelidir (106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun’ un 7. maddesinin 3. bölümü).

6. Borç alan kredi tatilini nasıl elde edebilir?

Kredi tatilinin alınması için borç alanın kreditöre talep sunması gerekmektedir. Küçük ve orta ölçekli işletmelere istisnalı dönemin sunulmasına ait talebin teslimatı, sözleşme doğrultusundaki yöntem ile gerçekleştirilmektedir. Örneğin, Rusya Postanesi ile yetkili banka şubesine gönderilmesi, borç alanın şahsen banka şubesine başvurması, yetkili çalışanın e-mailine mektup gönderilmesi. Bireysel girişimci için kanunca, kreditör tarafından bilinen bir abone numarasından cep telefonuyla talepte bulunma imkanı sağlanmıştır (106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun’ un 7. maddesinin 5. bölümü). Kreditör, talebin alınmasından itibaren 5 gün içerisinde işbu talebi gözden geçirmek ve istisnalı dönemin sunulmasına dair bildiriyi göndermek zorundadır. Eğer kreditörün işbu talebi teslim almasından itibaren 10 gün içerisinde borç alan kredi tatilinin sunulmuş olduğu ile ilgili bildiriyi almaz ise, istisnalı dönemin başlangıç tarihi, eğer borç alanın talebinde farklı bir tarih belirtilmemiş ise, borç alanın kreditör için talep gönderdiği tarih olarak kabul edilir (7. madde 7. bölüm).

7. İstisnalı dönemin avantajları nelerdir?

İstisnalı dönem boyunca sıradakiler gerçekleştirilmemektedir (106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun’ un 7. maddesinin 9. bölümü): cayma tazminatının (gecikme cezalarının, diğer cezaların) hesaplanması; kredi sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklerin önceden yerine getirilme talebinin sunulması; ilgili kredi sözleşmesi doğrultusunda güvence bedelinden veya ipotekten tahsilat talebi; kefile talep bildirilerinin sunulması. İstisnalı dönemin belirlenmesinden sonra, kreditörün sözleşme doğrultusunda açılmış olan kredi hattı çerçevesindeki parasal varlık sunma yükümlülüklerinin durdurulduğuna dikkat etmek gerekmektedir (106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun’ un 7. maddesinin 10. bölümü). Eğer kredi tatili başvurusu sırasında, kredi sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklerin vadesi geçmiş ise ve kreditör faiz, cayma tazminatı (para cezası, gecikme cezası) tahakkuk etmiş ise, işbu tutarlar istisnalı dönemin belirlendiği gün sabitlenir ve istisnalı dönemden sonra geri ödenir (106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun’ un 7. maddesinin 9. bölümü). Kredi tatili sırasında, borç alanın herhangi bir zamanda sıradakilere hakkı vardır: kreditöre bildiri göndererek, istisnalı dönemi sona erdirebilir. İstisnalı dönemin süresinin, kreditör tarafından borç alanın bildirisinin alındığı günden itibaren sona erdirildiği kabul edilir. Kreditör, borç alanın bildirisini aldığı günden sonra en geç 5 gün içerisinde, borç alana kredi sözleşmesi (borç sözleşmesi) doğrultusundaki kesinleştirilmiş ödeme planını göndermek zorundadır (106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun’ un 7. maddesinin 11. bölümü); işbu ödeme tutarlarının, eğer borç alana istisnalı dönem belirlenmemiş olsaydı, borç alanın istisnalı dönem sırasında ödemesi gerektiği ana borç tutarlarına ve faizlerine ulaşıncaya kadar, istisnalı dönemi sona erdirmeden kredi tutarını (tutarın bir kısmını) önceden ödemek zorundadır. Belirtilen ödeme tutarına ulaşıldığı halde, istisnalı dönem sona ermektedir ve kreditör, istisnalı dönemin sona ermesinden itibaren en geç 5 gün içinde borç alana kredi sözleşmesi (borç sözleşmesi) kapsamında kesinleştirilmiş bir ödeme planı göndermek zorundadır (106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun’ un 7. maddesinin 12. bölümü).  

8. İstisnalı dönem süresinin sona ermesinin sonuçları nelerdir?

İstisnalı dönemin sona ermesinden (sonlandırılmasından) sonra, borç alanın ana borç doğrultusundaki yükümlülük tutarının içerisine, borç alan tarafından istisnalı dönem içerisinde, istisnalı dönemin sunulmasından önceki kredi sözleşmesi şartları doğrultusunda ödenmesi gereken, ancak kendisine istisnalı dönem hakkı tanınmasından dolayı ödenmemiş olan faizler doğrultusundaki yükümlülük tutarı dahil edilmektedir. Eğer borç alan istisnalı dönem sırasında yükümlülüklerinin durdurulmasını değil, ödeme tutarının azaltılmasını talep etmiş ise, bu durumda, borç alanın ana borç doğrultusundaki yükümlülüklerinin içerisine dahil edilen faizler doğrultusundaki yükümlülük tutarı, borç alan tarafından istisnalı dönem boyunca gerçekleştirdiği ödemelerden gerçekleştirilen faizler doğrultusundaki yükümlülük tutarı değerinde azaltılmaktadır.  İstisnalı dönemin sona ermesinden (sonlandırılmasından) sonra, kredi sözleşmesi doğrultusundaki ödemeler, borç alan tarafından istisnalı dönemin verilmesinden önce yürürlükte olan kredi sözleşmesinin şartlarına uygun olarak belirlenen miktar ve sıklıkta (zaman içinde) ödenmektedir. Bununla birlikte, kredinin geri ödeme süresi, borç alanın kredi (borç) yükümlülüklerini geri ödemesi için gereken süre boyunca uzatılmaktadır (106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun’ un 7. maddesinin 13. bölümü).

Bireysel girişimcinin kredi tatili hakkını vatandaş veya küçük ve orta ölçekli işletme olarak kullanabileceğini belirtmekte fayda vardır. Bireysel girişimcinin kredi tatili için küçük ve orta ölçekli işletme olarak başvurması daha doğrudur, zira bu durumda vatandaşlar için öngörülen sıradaki zorunlu şartlar kendisi için geçerli olmayacaktır:

- kredi miktarı, Rusya Federasyonu Hükümeti tarafından belirlenen maksimum kredi miktarını aşmamalı (106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun’ un 6. maddesinin 13. bölümü). Hükümetin 435 sayılı ve 03.04.2020 tarihli Kararı uyarınca, borç alanların bireysel girişimci oldukları tüketici kredileri için maksimum kredi tutarı 300 bin rubledir;

- başvuru ayından bir önceki ay için, borç alanın gelirinde 2019 yılı için ortalama aylık gelire kıyasla% 30’ dan fazla bir azalma olmuş ise (106-FZ sayılı ve 03.04.2020 tarihli Federal Kanun’ un 6. maddesinin 1. bölümü). Bunula birlikte, vatandaşın gelirinde bir azalma olduğunu belgeler ile kanıtlaması gerekmektedir.

10.04.2020

Arşiv Haberler


Moskova’ da ‘dijital izin’ sistemi iptal ediliyor Şirketler için vergi ödemesinden erteleme (taksit) hakkında Koronavirüs nedeniyle raporlama sunma ve vergi ödeme süreleri Koronavirüs enfeksiyonunun yayılmasıyla bağlantılı olarak kötüleşen durumdan en çok etkilenen faaliyet alanlarının güncellenmiş listesi Sigorta ödeneklerinin hesaplanması hakkında Şirketin faaliyetlerini durdurması halinde maaş ödeme yöntemleri Şirketin faaliyetlerini durdurması halinde maaş ödeme yöntemleri Kriz sırasında kira ödemeleri hakkındaki ek bilgiler Vergi ve sigorta ödemelerinin ertelenmesi (taksiti) için ek nedenler Maaşlardan kişisel gelir vergisinin ödenme süresi Küçük ve orta ölçekli işletmeler, aynı zamanda bireysel girişimciler için kredi tatili Koronavirüs salgını sırasında hangi kuruluşların faaliyetlerini durdurmama hakkı bulunmaktadır ve bunun için ne yapılması gerekmektedir? Kriz sırasında kira ödemelerinin durumu Rusya’ da yabancı sermayeli küçük ve orta ölçekli işletmeler Koronavirüs enfeksiyonunun yayılmasından dolayı, iş ve tüketici aktivitesindeki düşüş nedeniyle işletmeler için alınan destek önlemleri Rusya Federasyonu' na giriş 1 Mayıs 2020 tarihine kadar sınırlandırılacaktır RTİB’ in düzenlemiş olduğu “Türk ve Rus vergi kanunlarındaki önemli 2020 değişiklikleri” toplantısına konuk olan Cem Tezelman’ ın Türk ve Rus kanunlarındaki değişiklikler ile ilgili yorumları Serbest meslek statüsünde olanlar ofis kiralama işlemlerini bu statüde yapamazlar Maliye Bakanlığı, götürü usulde vergileme sistemini 1 Mart 2020 tarihine kadar uzatmıştır Rus vatandaşlarına ait şahsi bilgelerin yurt dışında saklanması tehlikelidir Kontrol edilen ticari işlem hakkındaki bildirinin yeni formda sunulması gerekiyor Ticari işlemin fesh edilmesi, KDV’ den muaf tutulma hakkının geri alınacağı anlamına gelmemektedir Eğer defolu mal yabancı tedarikçiye iade edilir ise, KDV’ nin yeniden hesaplanması gerekir Federal Vergi Servisi, şirketin büyük vergi mükellefi olarak kabul edilme kriterini kesinleştirmiştir Federal Vergi Servisi, taşıt ve arsa vergilerinden beyannameleri kaldırmıştır İç işleri Bakanlığı yabancıların kayıt kurallarını değiştirmiştir Vergiciler, bireysel girişimcilerin devlet sicil listesinden (YGRİP) çıkarılması için hazırlığa başladılar Vergiciler, vergi dairesinde gerçekleştirilen denetim sırasında bile soruşturmayla ilgili yetkili şirket çalışanlarını sorguya çağırabilirler Eğer banka vergi ödemesini geri iade etmiş ise, gecikme cezasının ödenmesi gerekmektedir 2020 yılı için yabancı çalışanların sayısını gözden geçirin Federal Vergi Servisi, şahısların banka hesaplarını kontrol etmeyi yasaklamıştır Eğer borç temlik yolu ile elde edilmiş ise, tahsili mümkün olmayan borç olarak dikkate alınamaz Vergicilerin, cari avans ödemelerini fazladan ödeme olarak kabul etme hakları bulunmaktadır Baş muhasebecinin sçyot-faturada hem kendi adına hem de müdürün adına imza atma hakkı bulunmaktadır Vergi ödemelerinin taksitleştirilmesi daha kolay olacaktır Çalışanın işe gelmemesinden dolayı işten çıkarma kararının alınmasından önce, çalışandan açıklama istenmelidir Vergi dairesi, şirketin bütün özerk departmanları hakkında bilgilendirilmelidir Kiralanan gayrimenkule gerçekleştirilen kapital yatırım için beyanname ne şekilde sunulmalıdır? Federal Vergi Servisi, mülkiyetin taşınmaz olup olmadığını nasıl belirlemektedir Amortisman ile ilgili belgelerin saklanma süresi Maliye Bakanlığı, sabit kıymetlerin amortisman düzenini açıklamıştır Maliye Bakanlığı, ikinci el aktiflerin amortismanı hakkında açıklamalarda bulunmuştur Acentelik komisyonu, basit usule tabi vergilendirme sisteminin kullanılması sırasında gelir tutarını azaltmamaktadır Gerçek kişiler ile gerçekleştirilen bütün alışverişlerde kasa gereklidir Cari yıla ait raporlama dönemlerinden şirketin ofisinde denetim gerçekleştirilmesi hakkında İhlallerin tespit edilmesinden sonra düzeltme vergi beyannamesinin sunulması, vergi sorumluluklarından muaf tutulmak için bir dayanak değildir Kira süresi bittikten sonra ev sahibine devredilen sökülemeyen özel maliyet – KDV’ye tabi olan ayrı bir objedir Haksız vergi çıkarı ve şirketin bölünmesi Mülkiyetin iadesi esnasında alıcı tarafından kesilen sçyot-faturanın bulunmaması durumunda KDV indirimi KDV – vergi mükellefinin ekonomik faaliyetlerindeki organizasyonel hatalar Kurumlar vergisi hesaplamalarında, ticari veya ekonomik faaliyetler dışında verilen borçlar giderlerin içerisinde hesaplanamaz 26 Temmuz’ dan itibaren tax free sistemi ile çalışılabilecek daha fazla yer olacaktır Yabancı vatandaşın (personelin) işten çıkışı ne şekilde bildirilmelidir? Yabancı şirket tarafından mülkün (gayrimenkulün) kiraya verilmesi sırasında KDV’ yi kim ödemektedir? Vergiciler, vergi mükellefinin belgelerini, vergi mükellefinin ilişkili olduğu şirketten alabilir İthal ürünlere ait yasak uzatıldı İşadamlarını gerçek kişilerden ayıran kriterler Döviz kurunun belirtildiği tabloların bina cephelerine asılmasına yasak getirildi Şirket gerçek kişiden ev almışsa, kişisel gelir vergisini kesmesine gerek yok Eğer gerçek kişi için vergi ödemişseniz, kişisel gelir vergisini kesmelisiniz Etiket kodlarının maliyeti belirlenmiştir Baş muhasebecilere daha az ceza uygulanacaktır İşverenin, yabancı personel adına patent ödemesine izin verilmiştir Alıcının avansa ek olarak ödediği KDV indirime alınabilir Raporlamanın zamanında sunulmaması durumunda ödenen cezaların arttırılması planlanmaktadır Yakıt giderleri nasıl gerekçelendirilir? Teknik açıdan zor olan malların listesi genişletilmiştir Basitleştirilmiş vergi sisteminin kullanılması durumunda, kredi faizlerinin her zaman gider yazılması mümkün değildir Emlak kiralama işi yapanlar, kiralayan (mülk sahibi) için kişisel gelir vergisi ödemek zorunda değildir Yabancıların emigrasyon kayıtlarına alınma kuralları değişmiştir Muhasebe şirketleri için yeni sorumluluklar Göçmen yasaları ihlallerine karşı kendinizi kontrol edin Emlak komisyoncusu – ajan kiralayanın gelirinden kişisel gelir vergisi ödememektedir Satıcının iade ettiği paralar, kişisel gelir vergisine tabi değildir Departmanların gerçekleştirdiği hatalardan ana ofis sorumlu tutulacaktır Tüzel kişilerin, devlet sicil listesinde belirtilen adreste olmaları gerekir Maaş ödeme belgelerinde yeni bilgiler yer alacak 14 yaşındaki gençler de serbest meslekle ilgilenebilirler Eğer alıcı hediye kartını kullanmamış ise, işbu hediye kartının maliyetini gelirlerin içerisinde hesaplayın Ulaşım belgesinin (putevoy list) yeni doldurulma düzeni İşinizde kullandığınız gayrimenkulü satarken kişisel gelir vergisini ödeyin Lüks otomobillerde her zaman yüksek tutarlı vergiler ödemeye gerek yoktur Basitleştirilmiş vergi sistemini mukim olmayanlar da kullanabilirler Uçak biniş kartlarının print edilmesine gerek kalmayacaktır Yabancı vatandaşların çalışma izinlerinin orjinal olduğunu kontrol etmekte fayda var İT-şirketleri her zaman sigorta ödeneklerinden istisna kullanamamaktadırlar Vatandaşların yurtdışındaki banka hesapları takip edilebilecektir %10 KDV oranına tabi malların listesi genişletildi Yurtdışından yolcu beraberinde Rusya’ ya mal getirilmesi 1 Ocak 2019 tarihinden itibaren, taşınabilir varlıkların vergiye tabi tutulmasına gerek yoktur (aktif vergisi) 1 Ocak 2019 tarihinden itibaren, kardeş şirkete gerçekleştirilen yatırım tutarının iadesi (net aktiflerin iyileştirilmesi amacıyla yapılan yatırım veya yardım) vergilendirilmeye tabi değildir 3 Eylül 2018 tarihinden itibaren, daha az ticari işlem kontrol edilen işlem olarak kabul edilecektir Karşılıksız devirlerde KDV uygulaması 2019 yılından itibaren, birçok popüler mal için zorunlu etiketleme (çip) uygulanacaktır 2019 yılında yabancılar için kotalar belirlenmiştir Yabancıların fiktif (gerçek olmayan) registresi, hapis cezasına neden olabilir Kişisel kullanım için mal getirme düzeni değişmiştir KDV artışını net kardan tazmin etmek gerekecektir KDV’ den kaçınma amacıyla malı (sevkiyatı) parçalara bölmek anlamsızdır Federal Vergi Servisi, yabancı ortaklardan gelen belgelerin noter tasdikli olmalarını talep etmektedir Federal Vergi Servisi, yüzde 20 değerindeki KDV oranının ne şekilde uygulanması gerektiğini açıklamıştır Şüpheli alacak rezervinin sadece vergi döneminin başında hazırlanması gerekmektedir Yılda 10 milyar ruble değerindeki gelir, şirketlerin büyük vergi mükellefleri olarak kabul edilmelerini sağlayacaktır Emeklilik yaşı arttırıldı Patent ile çalışan yabancı vatandaş, kişisel gelir vergisini sadece bir kere azaltmaktadır KDV indirimi için gerekli olan belgelerin listesi belirlenmiştir Değersiz alacakların ne zaman hesaba alınması gerektiği netleştirildi Yabancılar için reklam, katma değer vergisine tabi değildir Minimum maaş 11 280 ruble değerinde olacaktır Federal Vergi Servisi taşınan malın nakliyesine ait giderlerin nasıl onaylanacağını açıklamıştır Şirket, işten çıkan personeller için prim ödemeyebilir Vergi müfettişleri depozito hesabından para çekemeyeceklerdir Federal Vergi Servisi, müfettişlerin sadece denetim çerçevesince şirketi basitleştirilmiş vergi sisteminden genel sisteme geçirme haklarının olduğunu açıklamışlardır Bilgilendirme zorunluluğu - muhasebe ve hukuk hizmeti veren şirketler 2019 yılında KDV oranı %20' ye kadar arttırılacak Basitleştirilmiş vergi sistemini kullananlar, alınan avansları iade ettiklerinde bu işlemi cari dönemde yansıtabilirler Vergi Denetmenleri, denetim şirketinden bilgi talep edebilecek Federal Vergi Servisi, eski denetimler ile ilgili olarak, Vergi Kodeksi’ nin 54.1. maddesini kullanmayı yasaklamıştır Yeni yabancı işçi çalıştırma kurallarına dikkat Personelin kira ödemesinin tazmininden kişisel gelir vergisinin kesilmesi ve diğer ödeneklerin hesaplanması gerekmektedir Fazladan gerçekleştirilen vergi ödemesi ile, döviz mevzuatının ihlaline dair ceza kapatılamaz Eğer kreditör (mal ve/veya hizmet satıcısı) tasfiye edilmiş ise, borçlu şirket, gelirlerinin içerisine bu borçları dahil edebilir Sabit kıymetlerin ve maddi olmayan aktiflerin satın alınması sırasında tek bir sçyot-fakturadan parça parça KDV indirimi talep edilemez Fazladan tahsil edilmiş olan vergiler, müfettişlikten üç yıl içerisinde geri alınabilir 1 Ocak’ tan itibaren yurtdışında çalışan Rus vatandaşlarına döviz cinsinden maaş ödenebilir 2018 yılında vergi kanunlarında gerçekleşecek olan başlıca değişiklikler